27.11.09

Educar

Educar es lo mismo
que poner motor a una barca...
hay que medir, pesar, equilibrar...
...y poner todo en marcha.

Para eso,
uno tiene que llevar en el alma
un poco de marino...
un poco de pirata...
un poco de poeta...
un kilo y medio de paciencia
concentrada.

Pero es consolador soñar
mientras uno trabaja,
que ese barco, ese niño
irá muy lejos por el agua.

Soñar que ese navío
llevará nuestra carga de palabras
hacia los puertos distantes,
hacia islas lejanas.

Soñar que cuando un día
esté durmiendo nuestra propia barca,
en barcos nuevos seguirá
nuestra bandera
enarbolada.

Gabriel Celaya

18.10.09

Humor


Aquí vai unha tira cómica de Forges, que coñecín grazas á miña titora de Prácticas Escolares II, D.ª Marta Castelao Rolle.
Unha forte aperta para ela.

2.6.09

Traballos en grupo 8

Traballo: Reflexión e valoración dunha guía dun concerto didáctico
Anexo: Guía didáctica
Fouz Moreno, María

González Ben, Antía
Méndez Pérez, Laura
[Didáctica da Expresión Musical]

26.5.09

Traballos en grupo 7

Fouz Moreno, María
González Ben, Antía
Méndez Pérez, Laura
[Coñecemento do Medio Social e Cultural]

15.1.09

Traballos en grupo 6


Fouz Moreno, María
González Ben, Antía
Méndez Pérez, Laura
[Didáctica da Expresión Musical]


15.12.08

Prácticas de pandeireta

Para escoitar as pezas empregade os reprodutores.
Para descargalas, premede nos seus títulos.

Todas elas foron gravadas polo grupo "Zarambeques",
do cal é membro Carlos Alba Fraga (a.k.a. Llanero).


























[Formación Rítmica e Danza]

10.12.08

Traballos en grupo 5

14.11.08

Traballos en grupo 4

UD: « Les instruments de musique »
Guión da UD: « Les instruments de musique »
Fichas para a UD: « Les instruments de musique »
Álvarez Pino, Mariña
Fernández Sánchez, Alba
Figueroa Rial, Rafael
García Castro, Raquel
González Ben, Antía
Valladares Ocampo, David
[Idioma Estranxeiro e a súa Didáctica: Francés]

20.10.08

Traballos en grupo 1

Caneiro Pérez, Miguel
Fouz Moreno, María
González Ben, Antía
Méndez Pérez, Laura
[Didáctica da Expresión Musical]

30.5.08

«WebQuest»: fontes de información

Adell, J. (2004). Internet en el aula: las WebQuest. Edutec. Revista Electrónica de Tecnología Educativa, 17. [En liña]. Dispoñíbel en: http://www.uib.es/depart/gte/edutec-e/revelec17/adell_16a.htm [Consulta: 17 de maio de 2008].

Dodge, B. (1995). Some thoughts about WebQuests. [En liña]. Dispoñíbel en: http://edweb.sdsu.edu/courses/edtec596/about_webquests.html [Consulta: 17 de maio de 2008].

Dodge, B. (2001). A Rubric for Evaluating WebQuests. [En liña]. Dispoñíbel en: http://webquest.sdsu.edu/webquestrubric.html [Consulta: 17 de maio de 2008].

Dodge, B. (2002). WebQuest Taskonomy: A Taxonomy of Tasks. [En liña]. Dispoñíbel en: http://webquest.sdsu.edu/taskonomy.html [Consulta: 17 de maio de 2008].

Education World. (2000). Meet Bernie Dodge -- the Frank Lloyd Wright of Learning Environments! [En liña]. Dispoñíbel en: http://www.education-world.com/a_tech/tech020.shtml [Consulta: 17 de maio de 2008].

Eduteka (2002). Construyendo una MiniQuest. [En liña]. Dispoñíbel en: http://www.eduteka.org/pdfdir/DiferenciasMiniquest.pdf [Consulta: 17 de maio de 2008].

http://es.wikipedia.org/wiki/WebQuest [Consulta: 17 de maio de 2008].

March, T. (1998). Why WebQuests?, an introduction. [En liña]. Dispoñíbel en: http://tommarch.com/writings/intro_wq.php [Consulta: 17 de maio de 2008].

Marquès Graells, P. (1999). Plantilla de catalogación, evaluación y uso contextualizado. [En liña]. Dispoñíbel en: http://dewey.uab.es/pmarques/evalweb.htm [Consulta: 17 de maio de 2008].

Marzano, R. J. (1992). A different kind of classroom: Teaching with dimensions of learning. Alexandria VA: Association for Supervision and Curriculum Development.

Muñoz de la Peña Castrillo, F. (a). Rúbrica para evaluar tu WebQuest. [En liña]. Dispoñíbel en: http://www.aula21.net/tallerwq/fundamentos/mirubrica.htm [Consulta: 17 de maio de 2008].

Muñoz de la Peña Castrillo, F. (b). WebQuest: investigar en la web. Una propuesta metodológica para usar Internet en el aula. [En liña] Dispoñíbel en: http://www.aula21.net/index.htm [Consulta: 17 de maio de 2008].

Muñoz de la Peña Castrillo, F. e Valero Fernández, A. Cazas de tesoros ¿Qué son? [En liña]. Dispoñíbel en: http://www.aula21.net/cazas/index.htm [Consulta: 17 de maio de 2008].

Olivella, J. e Barlam, R. (1999). Crear, publicar i compartir en xarxa: les unitats didàctiques multimèdia compartides. Guix, 259.

Real Academia Española (2005). Plural. En Diccionario panhispánico de dudas. [En liña]. Dispoñíbel en: http://buscon.rae.es/dpdI/SrvltConsulta?lema=plural [Consulta: 17 de maio de 2008].

Roig Vila, R. (2007). Internet aplicado a la educación: webquest, wiki y weblog. En J. Cabrero (Coord.). Nuevas Tecnologías Aplicadas a la Educación (223-243). Madrid: McGraw-Hill.

Vivancos Martí, J. Cerca guiada. [En liña]. Dispoñíbel en: http://www.xtec.es/~jvivanco/actiweb/cercaguiada.htm [Consulta: 17 de maio de 2008].

29.5.08

«WebQuest»: exemplificacións (2/2)

http://www.personal.psu.edu/faculty/j/x/jxz8/Student_Webquests/Oswald/WebFiles/webqu.html [Consulta: 17 de maio de 2008].

No tocante á estética xeral da presente WebQuest, debe sinalarse que a súa aparencia xeral é un tanto pobre, xa que o seu deseño (tipografía e fondo) é un tanto monótono e os gráficos son escasos, de baixa calidade e ás veces non se sabe moi ben que función cumpren, é dicir, que non contribúen á comprensión de conceptos e ideas ou ao establecemento de relacións entre eles.

Non obstante, a fluidez de navegación por ela é máxima, xa que se desenvolveu practicamente nunha soa páxina web (a non ser a carta do alcalde, os criterios de avaliación e os enlaces externos) e, polo tanto, apenas hai posibilidade de perderse.

Finalmente, no que aos aspectos técnicos se refire, só se detectou un enlace que non funciona (o primeiro), estando o resto dos elementos básicos da WebQuest (imaxes, táboas, corrección ortográfica e gramatical) en perfectas condicións.

No que respecta á introdución, esta presenta ao alumnado un tema relacionado cos seus intereses (axudar ao alcalde a construír un parque temático sobre os distintos xéneros musicais) e describe de xeito orixinal o problema que debe resolverse (presentando unha carta que o alcalde supostamente enviou ao docente en cuestión pedíndolle a axuda do seu alumnado). Dita introdución fai referencia aos coñecementos previos sobre xéneros musicais que o alumnado debe posuír para poder enfrontarse con eficacia á resolución do problema proposto, así como a aqueles outros que deberá adquirir para tal fin.

En relación coa tarefa, esta está en relación coas prescricións legais curriculares da materia (afondamento nos distintos xéneros musicais e as súas culturas de orixe) e expón claramente que debe saber e que debe facer o alumnado para acadar os obxectivos propostos para tal actividade.

Ademais, dita tarefa require unha elaboración persoal da información obtida a través de múltiples fontes de información para a elaboración dun produto creativo con ela (que será distinto segundo o rol asignado a cada membro do grupo).

O proceso que o alumnado debe seguir para a consecución da tarefa está explicado paso por paso, de xeito que o alumnado saberá perfectamente en que momento do proceso se atopan e que terán que facer a continuación.

Os distintos pasos nel propostos permiten que todo o alumnado adquira os coñecementos precisos e acade os obxectivos propostos, independentemente de que partan de distintos niveis de coñecemento sobre o tema. Asemade, as actividades están claramente deseñadas e secuenciadas para guiar ao alumnado duns coñecementos básicos sobre a materia a un maior afondamento nesta.

Finalmente, os roles que os distintos membros de cada grupo deben adoptar están claramente indicados, de xeito que cada un dos integrantes asuma distintas responsabilidades para a consecución dunha tarefa común.

O apartado dedicado aos recursos é abondo completo e as ferramentas nel propostas son adecuadas e significativas para a obtención da información precisa durante a resolución das tarefas asignadas a cada un.

Asemade, os enlaces a páxinas web conducen a información fiábel e interesante que non se podería atopar a través dos outros medios propostos (un vídeo e varios programas informáticos en formato CD-ROM de contido educativo, relacionados coa materia) e que axudará ao alumnado a reflexionar sobre a materia que en cada caso estean a traballar.

E no que á avaliación respecta, os seus criterios están claramente definidos mediante descritores cuantitativos e cualitativos que miden claramente que deben saber os alumnos e que deben facer para responder con éxito a tarefa, a pesares de non estar expresados en forma de rúbrica.

28.5.08

«WebQuest»: exemplificacións (1/2)

Seguindo os criterios de avaliación de WebQuest establecidos por Muñoz de la Peña (a) [en liña] e por Dodge (2001), pódese dicir o seguinte dos seguintes exemplos seleccionados.

http://www.bioxeo.com/Hello_Dolly/ga/index.htm [Consulta: 17 de maio de 2008].

Darase comezo ao comentario de «Ola Dolly. Unha WebQuest» facendo referencia á súa estética xeral. Así, no que respecta aos seus elementos gráficos, estes son apropiados e temáticos, polo cal permiten facer conexións visuais que reforzan os contidos textuais. Por outra banda, o fondo e a tipografía son empregados nela de xeito coherente e eficaz.

A fluidez de navegación, non obstante, dista de ser óptima, xa que o seu menú non está claro e os distintos enlaces internos condúcennos con frecuencia a calellas sen saída ou a partes da WebQuest que non están traducidas ao galego (xa que orixinalmente este recurso foi elaborado en inglés e máis tarde foi traducido ao español, do cal se fixo unha sobretraducción ao galego).

En canto aos seus aspectos técnicos, estes son admirábeis, xa que a páxina semella feita por profesionais da informática máis que por profesionais do ensino. Non obstante, existen certos problemas ademais dos anteriormente comentados, como son a exisntencia dun bo número de enlaces externos fallidos (por outra banda, algo lóxico, xa que a WebQuest leva desde o ano 2001 sen actualizar), de imaxes desaparecidas, de erros ortográficos e gramaticais derivados dunha dubidosa tradución ao galego e mais de elementos interactivos un tanto desorientadores (por exemplo, os hipervínculos desaparecen unha vez visitados, probablemente porque a súa cor tipográfica branca se funde coa cor de fondo).

No que á introdución respecta, esta introduce ao alumnado no tema que se vai abordar para así suscitar o seu interese por el, pero en ningún caso presenta un problema que deba resolverse ou unhas preguntas que deban contestarse. Neste sentido, é puramente formal.

Pode observarse como, a través da información presentada e dos distintos enlaces cos que conta, pretende á súa vez pór de manifesto aqueles coñecementos previos que o alumnado posúa en relación co elemento central da actividade, é dicir, a clonación.

A continuación, o apartado da tarefa propón unha «pregunta esencial» (das que anteriormente se falou) sobre un tema controvertido, como é: «¿Qué política gubernamental ten que se establecer para regular a clonación?» Ademais, realízase unha contextualización real da cuestión a través dun texto legal para outorgar unha maior verosimilitude á actividade, e explícanse as habilidades cognitivas que o alumnado debe desenvolver durante o proceso para poder ser avaliado positivamente. A pesares de que o tema en si da WebQuest non está claramente incluído no currículo oficial, o xeito de traballalo exercita unha serie de habilidades e procedementos sobre os que a lexislación vixente si fai abondo fincapé.

Debido a que a información que mediante os enlaces se facilita provén de fontes moi diversas e, nalgúns casos, con opinións enfrontadas sobre a cuestión, a tarefa obriga ao alumnado a asimilar os datos recompilados e, a partir deles, adoptar unha posición propia, desde a cal elaborar un produto final.

O proceso está claramente explicado, reducindo ao mínimo a posibilidade de que o alumnado perda de vista a meta do traballo ou chegue a calellas sen saída das que non saiba como saír.

Propóñense distintos roles para adoptar, de xeito que cada quen pode adoptar aquel que mellor se adapte ao seu nivel cognitivo de entrada. Non obstante, tódolos membros do grupo deben acadar ao remate do proceso aqueles coñecementos necesarios para rematar con éxito a tarefa.

A progresión desde uns coñecementos superficiais sobre a cuestión até un dominio profundo do tema está amplamente conseguida nesta WebQuest, logrando a maiores que non decaia o interese do alumnado sobre o tema con novas e interesantes formas de achegarse a el.

A cantidade de recursos proporcionados é enorme, todos eles accesíbeis a través de Internet e relacionados co tema central da actividade. Non obstante, son tantos que algúns deles deixan de aportar datos de interese e limítanse a repetir información xa presente noutros enlaces, aínda que con lixeiras variacións no seu tratamento.

Os enlaces soen provir de fontes fiábeis e aportar información significativa que estimule a reflexión do alumnado sobre a cuestión. Ademais, moitos deles levan a noticias de xornais dixitais, é dicir, que proporcionan unha información dispoñíbel noutros formatos, aínda que de máis difícil accesibilidade.

Finalmente, como criterio de avaliación inclúese un formulario de valoración da presentación oral que tanto o docente como o alumnado debe cubrir, realizando de si mesmo unha auto-avaliación. Deste xeito, os estudantes terán moi claros os elementos polos que serán avaliados e reflexionarán sobre o seu grao de cumprimento dun xeito responsábel, co obxectivo de que comprendan as razóns polas que o seu docente lles asigna unha determinada cualificación final.

27.5.08

«WebQuest»: tipos

Existen dous tipos principais de WebQuest (Dodge, 1995, Muñoz de la Peña, b, en liña, e http://es.wikipedia.org/wiki/WebQuest ):

- WebQuest a curto prazo: desenvólvense entre unha e tres sesións de clase e nelas o alumnado debe enfrontarse cunha cantidade significativa de nova información á que debe dar sentido e extraer significados, para a adquisición e integración de coñecemento sobre un determinado contido pertencente a unha (ou varias) materia/s.

- WebQuest a longo prazo: precisan entre unha semana e un mes de clase para a súa consecución e require a realización de tarefas cualitativa e cuantitativamente maiores, baseadas no afondamento e a mellora duns determinados coñecementos. Para iso, o alumnado debe analizar en profundidade un conxunto de información, transformala dalgún xeito e demostrar a comprensión de tal material a través dalgún produto que amose tal adquisición.

Ademais, como moi ben explica a páxina web Eduteka (2002), existe tamén unha variante do primeiro tipo de WebQuest denominada MiniQuest, que xurdiu como resposta ás limitacións temporais e ás dificultades prácticas existentes á hora de deseñar, producir e pór en práctica WebQuest.
Unha MiniQuest consiste nunha versión reducida dunha WebQuest pensada para ser enteiramente desenvolvida no tempo que dura unha ou, como moito, dúas sesións de clase. Grazas a isto, a súa inserción na secuencia curricular dun curso é moito máis sinxela que no caso dunha WebQuest.

Ao tratarse dunha modalidade simplificada de WebQuest, a MiniQuest conta só con tres pasos, a saber: escenario (suposto contexto real no que se enmarca a actividade proposta e asignación ao alumnado de roles que desempeñan os adultos na vida real para motivalo e involucralo no problema proposto. Ademais, nel formúlase a «pregunta esencial» á que deben dar resposta co desenvolvemento da actividade), tarefa (relación de preguntas concretas e páxinas web específicas deseñada para que o alumnado adquira aquela información obxectiva e real precisa para responder a «pregunta esencial» optimizando o aproveitamento do tempo dispoñíbel) e produto (descrición do produto que o alumnado debe realizar para responder á «pregunta esencial» e demostrar que comprendeu a información recompilada. Dito produto debe ser ademais real e reflectir adecuadamente o rol asignado a cada estudante no escenario).

Asemade, debido á súa simplicidade, as MiniQuest requiren de moito menos tempo que as WebQuest para a súa creación. Por iso, son preferentemente empregadas por docentes que dispoñen de pouco tempo para preparar as súas clases e tamén por aqueles outros que se están a iniciar no uso das TIC no eido escolar como medio de apoio aos procesos de ensino e aprendizaxe.

Segundo o lugar que ocupen dentro dunha Unidade Didáctica, as MiniQuest clasifícanse á súa vez en: MiniQuest de descubrimento (deseñadas para presentar una nova Unidade e aumentar a motivación e interese do alumnado cara ela, polo que se desenvolven ao seu comezo), MiniQuest de exploración (dirixidas a aprender os contidos necesarios para comprender un concepto en particular ou cumprir cun obxectivo curricular determinado, polo que se realizan no transcurso da Unidade) e MiniQuest de culminación (ao remate da Unidade, con esta MiniQuest o alumnado debe botar man dos coñecementos con ela adquiridos para contestar a unha «pregunta esencial», é dicir, aquela que require unha toma de decisións ou o desenvolvemento dun plan de acción para darlle resposta).

Finalmente, cómpre sinalar que non se deben confundir as WebQuest coas chamadas «cazas do tesouro» (do inglés ‘Treasure Hunt’, ‘Scavenger Hunt’ ou ‘Knowledge Hunt’), nas que simplemente se propoñen unha serie de preguntas que o alumnado debe contestar visitando unha serie de enlaces propostos e, en ocasións, unha pregunta final de carácter máis xeral onde se demostren os coñecementos adquiridos. Unha WebQuest ten por conditio sine qua non para ser considerada como tal o feito de inducir procesos de busca e procesamento de información, así como tamén de creación de producións propias a partires dos coñecementos adquiridos. (Adell, 2004, http://es.wikipedia.org/wiki/WebQuest e Muñoz de la Peña e Valero, en liña).

26.5.08

«WebQuest»: posibilidades no eido escolar

Segundo Roig (2007), o emprego de WebQuest nas aulas supón vantaxes como:

- Constitúen un xeito de utilizar didacticamente Internet, aspecto no que radica a súa novidade (xa que as actividades baseadas en proxectos ou de resolución de problemas existían xa nas escolas desde moito antes da popularización de Internet).

- Axudan a desenvolver todas aquelas competencias derivadas do emprego de Internet, xa que o alumnado debe navegar por el para a realización das actividades propostas.

- Céntranse no tratamento máis que na busca de información, grazas á selección de recursos e fontes de información que o docente debe realizar previamente.

- Promoven o traballo autónomo do alumnado. O docente só debe orientar o proceso de ensino e aprendizaxe, no canto de deseñalo ao redor de si mesmo e os coñecementos que posúe sobre a materia.

- Son relativamente sinxelas de planificar e de adaptar ás necesidades da aula para o docente.
March (1998, citado e Adell, 2004) propón outras tres razóns básicas polas que empregar as WebQuest nas aulas, a saber:

- Incrementan a motivación, o interese e a dedicación do alumnado, polo que os resultados por el obtidos son mellores. Ao basearse na presentación dunha tarefa propia do mundo real, interesante en si mesma, e para a cal se deben adoptar uns roles determinados, o alumnado síntese de inmediato interesado pola actividade. Ademais, o emprego de recursos reais dispoñíbeis a través de Internet e doutras fontes minimiza a súa sensación de estaren desenvolvendo un «xogo escolar», xa que non se trata de buscar respostas, senón de fabricalas colectivamente a partires da información recompilada. Finalmente, o docente debe intentar dar sentido e finalidade ao esforzo do seu alumnado dando a coñecer as súas producións máis aló do contexto escolar.

- Estimulan o desenvolvemento cognitivo. As WebQuest, como estratexias de corte claramente construtivista, suscitan procesos cognitivos superiores (adquirir, procesar e producir información) mediante o scaffolding (‘estadas cognitivas’) proporcionado coas instrucións e ferramentas facilitadas no apartado do proceso e mais a través do traballo en equipo con pares máis capaces, que contribúe a que o alumnado poida realizar tarefas que, de xeito individual, sería incapaz de facer. Esta idea está intimamente relacionada co concepto de Zona de Desenvolvemento Próximo presentado polo psicólogo bielorruso Lev Semiónovich Vygotski fai arredor dun século.

- Fomentan as aprendizaxes cooperativas. Nas WebQuest, cada membro do grupo ten asignado un rol específico, que asemade debe coordinar cos do resto dos integrantes para resolver conxuntamente a tarefa proposta e elaborar un produto final. Polo tanto, no desenvolvemento dunha WebQuest faise necesario o traballo de e a cooperación entre tódolos membros do grupo, o cal reforza indirectamente a autoestima dos estudantes e promove a cooperación e a colaboración entre los elos para resolver unha tarefa común.
E, finalmente, aínda que debería ser unha constante no noso sistema educativo e, polo tanto, non ser preciso indicalo como vantaxe específica destas ferramentas, cómpre indicar que tanto os blogs como as WebQuest son tamén un excelente mecanismo de alfabetización dixital dos escolares e de integración das TIC no eido educativo.

23.5.08

«WebQuest»: características

Segundo Muñoz de la Peña (b) [en liña], as WebQuest contan coas seguintes características esenciais:

- Dotan aos docentes das ferramentas necesarias para usar as TIC desde unha perspectiva educativa, desenvolvendo as súas propias ideas en relación co tema que estean ensinando.

- Axuda aos docentes a planear e a estruturar os procesos de ensino e aprendizaxe dun xeito claro e creativo.

- Poden posuír elementos destinados a aumentar a motivación do alumnado cara elas como a asignación vía correo electrónico de roles simulados, aínda que presentes no mundo real (como por exemplo o de científico, o de detective ou o de reporteiro); ou a ambientación da actividade nunha situación e un escenario verosímiles (por exemplo: o secretario xeral da ONU pídelles que realicen un informe sobre a actual situación do Sahara).

- Poden aplicarse a un amplo rango de temas, aínda que onde son máis apropiadas é no tratamento de cuestións que non estean moi ben definidas, de tarefas que inviten á creatividade e de problemas con varias solucións posíbeis. Pola contra, non deben empregarse para ensinar temas cuxa información estea baseada en datos puntuais, incluso aínda que fose posible localizar páxinas web con ditos contidos (neste caso estariamos a falar máis ben dunha «caza do tesouro», da que máis adiante se falará).

- Poden estar deseñadas para abordar contidos pertencentes a única materia ou ben poden ser multidisciplinares.

- A través do procesamento da información obtida –principalmente a través de Internet–, potencian no alumnado o desenvolvemento de moitas das súas capacidades intelectuais, que serán nomeadas cando se fale dos aspectos curriculares no apartado sobre os compoñentes dunha WebQuest.

- Son actividades creadas fundamentalmente para que os alumnos traballen en grupo, aínda que tamén poidan deseñar para a realización dun traballo individual.

- O produto final elaborado polos alumnos pode ser transmitido e compartido, xerando con iso algo útil para outras persoas.

- O seu principal inconveniente para o docente é a cantidade de tempo que require o seu deseño. Con todo, é alentador pensar que, unha vez realizada, a maior parte do traballo está feito e o docente é relevado de ser a principal fonte de nova información na clase, co que poderá dedicarse a traballar cos estudantes adoptando un papel de guía na súa construción persoal do coñecemento. Ademais, poderá ser reutilizala varias veces, para o cal bastará simplemente con retocala para adaptala ao novo contexto.